از دیدگاه شیعه، دخت گرامی پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) حضرت فاطمه (سلام الله علیها)، معصوم است و سخنانش مانند امامان اهل بیت (علیهم السلام) حجت و معتبر است. حضرت زهرا (سلام الله علیها) در خطبه کوتاهی، کتاب خدا را جانشین خدا در میان مردم دانسته و فرموده است که این کتاب عهد خدا است که در میان مردم قرار داده شده است.

در این خطبه به برخی از احکام الهی که در کتاب خدا بر مردم واجب و فرض گردیده اشاره شده و سپس به ثمرات و فواید و به عبارت دقیق تر به فلسفه هر کدام آن ها پرداخته شده است.

کتاب خدا که همان قرآن است، کتاب هدایت و نور است و انسان را از گمراهی نجات می دهد به شرطی که در کنار کتاب خدا، از اهل بیت (علیهم السلام) پیروی شود. کتاب خدا یک کتاب کامل آسمانی و پاسخگوی تمام نیاز های معنوی و مادی انسان است که در راستای هدایت به آن نیاز است.

خطبه حضرت زهرا (سلام الله علیها) درباره کتاب خدا

عَنْ زَینَبَ بِنْتِ عَلِی قَالَتْ: قَالَتْ فَاطِمَةُ (علیهاالسلام) فِی خُطْبَتِهَا: لِلَّهِ فِیكُمْ عَهْدٌ قَدَّمَهُ إِلَیكُمْ وَ بَقِیةٌ اسْتَخْلَفَهَا عَلَیكُمْ كِتَابُ اللَّهِ بَینَةٌ بَصَائِرُهُ وَ آی مُنْكَشِفَةٌ سَرَائِرُهُ وَ بُرْهَانٌ مُتَجَلِّیةٌ ظَوَاهِرُهُ مُدِیمٌ لِلْبَرِیةِ اسْتِمَاعُهُ وَ قَائِدٌ إِلَى الرِّضْوَانِ أَتْبَاعَهُ وَ مُؤَدٍّ إِلَى النَّجَاةِ أَشْیاعَهُ.

فِیهِ تِبْیانُ حُجَجِ اللَّهِ الْمُنِیرَةِ وَ مَحَارِمِهِ الْمُحَرَّمَةِ وَ فَضَائِلِهِ الْمُدَوَّنَةِ وَ جُمَلِهِ الْكَافِیةِ وَ رُخَصِهِ الْمَوْهُوبَةِ وَ شَرَائِعِهِ الْمَكْتُوبَةِ وَ بَینَاتِهِ الْجَلِیةِ.

فَفَرَضَ الْإِیمَانَ تَطْهِیراً مِنَ الشِّرْكِ وَ الصَّلَاةَ تَنْزِیهاً عَنِ الْكِبْرِ وَ الزَّكَاةَ زِیادَةً فِی الرِّزْقِ وَ الصِّیامَ تَثْبِیتاً لِلْإِخْلَاصِ وَ الْحَجَّ تَسْنِیةً لِلدِّینِ وَ الْعَدْلَ تَسْكِیناً لِلْقُلُوبِ وَ الطَّاعَةَ نِظَاماً لِلْمِلَّةِ وَ الْإِمَامَةَ لَمّاً مِنَ الْفُرْقَةِ وَ الْجِهَادَ عِزّاً لِلْإِسْلَامِ وَ الصَّبْرَ مَعُونَةً عَلَى الِاسْتِیجَابِ.

وَ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعَامَّةِ وَ بِرَّ الْوَالِدَینِ وِقَایةً عَنِ السَّخَطِ وَ صِلَةَ الْأَرْحَامِ مَنْمَاةً لِلْعَدَدِ وَ الْقِصَاصَ حَقْناً لِلدِّمَاءِ وَ الْوَفَاءَ لِلنَّذْرِ تَعَرُّضاً لِلْمَغْفِرَةِ وَ تَوْفِیةَ الْمَكَاییلِ وَ الْمَوَازِینِ تَغْییراً لِلْبَخْسَةِ وَ اجْتِنَابَ قَذْفِ الْمُحْصَنَاتِ حَجْباً عَنِ اللَّعْنَةِ وَ مُجَانَبَةَ السَّرِقَةِ إِیجَاباً لِلْعِفَّةِ وَ أَكْلَ أَمْوَالِ الْیتَامَى إِجَارَةً مِنَ الظُّلْمِ وَ الْعَدْلَ فِی الْأَحْكَامِ إِینَاساً لِلرَّعِیةِ.

وَ حَرَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الشِّرْكَ إِخْلَاصاً لِلرُّبُوبِیةِ فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ‏ فِیمَا أَمَرَكُمْ بِهِ وَ انْتَهُوا عَمَّا نَهَاكُمْ عَنْه‏.^[1]

ترجمه فارسی خطبه

حضرت زینب (سلام الله علیها) بنت على بن ابى طالب (علیهما السلام) فرمود: حضرت فاطمه (علیها السلام) در خطبه‏ اى فرمودند: خدا در بین شما عهدى دارد كه تقدیم تان داشته و جانشینى دارد كه حاكم‏ بر شما قرار داده است و آن عبارت است از کتاب خدا كه دلایلش روشن و آشكار بوده و آیه ‏هایش از امور نهانى كتاب پرده بر مى‏ دارند. قرآن برهانى است كه ظواهرش متجلى و روشن بوده و پیوسته خلائق را به استماعش مى ‏كشاند، اتباع و پیروانش را به بهشت رضوان مى ‏برد و تابعانش را نجات مى ‏دهد.

در آن حجت ‏هاى نورانى حق و محرمات الهى و فضائل تدوین و تنظیم ‏شده‏ اش و جمل و كلمات كافى و وافیش و نعمت‏ هاى ارزانى ‏شده‏ اش و شرایع و احكام واجب و قطعیه ‏اش و ادله و براهین روشن و آشكارش بیان مى ‏گردد.

حق تعالى ایمان را به منظور تطهیر از شرك و نماز را به جهت تنزیه از كبر و سرافرازى و زكات را به داعى زیاد شدن رزق و روزه را به خاطر تثبیت اخلاص و حج را به قصد رونق یافتن دین و عدل را براى آرام نمودن دل ها و طاعت را به منظور نظام ملت و امامت و رهبرى را به خاطر اصلاح تفرقه و تشتت و جهاد را براى عزت و بزرگى اسلام و صبر را به جهت كمك بر طلب ایجاب مطلوب و ظفر یافتن بر آن قرار داد.

و امر به معروف را به جهت مصلحت عموم و احسان به پدر و مادر را به منظور حفظ از غضب و خشم و صله ارحام را به جهت زیاد شدن تعداد دوستان و قصاص را به جهت حفظ دما و خون ‏ها و وفای به نذر را به منظور فراهم شدن اسباب مغفرت و آمرزش و كامل قرار دادن ترازو ها را به جهت ترك كم فروشى و دورى جستن از نسبت ناروا دادن به زنان عفیفه را به خاطر بر حذر ماندن از رانده شدن از درگاه رحمت الهى و اجتناب از سرقت را به منظور اثبات عفت و پاكى و دورى نمودن از خوردن اموال ایتام را به خاطر عدول از ستم و دادگرى در احكام را به منظور انس گرفتن با رعیت، واجب و فرض قرار داد.

و نیز حق عزوجل، به منظور اخلاص در مقابل پروردگار شرك را حرام نمود، پس در آنچه شما را مامور ساخته به مقدارى كه مى ‏توانید تقوا و پرهیزكارى داشته و از منهیات دورى نمایید.^[2]

نتیجه گیری

قرآن کریم آخرین کتاب خدا است که برای همیشه ماندگار بوده و هرگز در معرض تحریف قرار نگرفته است. به همین دلیل حضرت فاطمه (علیها السلام) آن را جانشین خدا در میان مردم معرفی نموده است. در کتاب خدا تمام احکامی که برای هدایت و ارشاد و تکامل انسان لازم است بیان گردیده است. در خطبه حضرت فاطمه (علیها السلام) به برخی از این احکام اشاره شده و فلسفه و منافع آنها را بیان گردیده است.

بنابراین بر ما مسلمانان لازم است عامل احکامی باشیم که در کتاب خدا بیان گردیده و باید آن را به عنوان جانشین خدا بپذیریم. خداوند به وسیله این کتاب با بندگانش سخن گفته و آنان را به سوی خود دعوت نموده است تا با عمل به دستورات او، قرب الهی را به دست آورده و سعادت ابدی را از آن خود کنند.

پی نوشت ها

[1] . شیخ صدوق، محمد بن علی، علل الشرائع‏، ج1، ص248، قم، داوری، چ1، بی‌ تا.

[2] . شیخ صدوق، محمد بن علی، ترجمه علل الشرائع، ج1، ص 792 – 793، ترجمه محمد جواد ذهنى تهرانى، قم انتشارات مومنین، چ1، 1380ش.‏

منابع

1. شیخ صدوق، محمد بن علی، علل الشرائع‏، قم، داوری، چ1، بی‌ تا.
2. شیخ صدوق، محمد بن علی، ترجمه علل الشرائع، ترجمه محمد جواد ذهنى تهرانى، قم انتشارات مومنین، چ1، 1380 ش.‏

شبكة الشيعة